İlçemizle ilgili çeşitli tarihi belge ve bu belgelere göre yazılmış ilçemizle ilgili birden çok ve birbirlerinden farklı bilgiler olan yazılara ulaştım. Birbirlerini tamamlayan ortak bilgilere sahipler. Ancak genel olarak birbirlerini takibi gibi görülmektedir. Bunlardan farklı olarak genel bir açıklama ile Ulus İlçesi ve bölge tarihçesini tanıtmak istedim. Bartın İlinin 37 km. doğusunda, dünya (GPS) koordinat sistemine göre 41 derece 45 dakika enleminde ve 32 derece 39 dakkika boylamında yer alır. Uluçay, Eldeş Çayı, Çerçi Çayı ve Alpu Çaylarının birleştiği vadide kurulmuştur. Deniz seviyesinden 200 m. yüksekte kurulmuş olan Ulus İlçesi tarihi bir hayli eskilere dayanan yerleşim merkezidir. Safranbolu İlçesi ve Bartın İli arası yol güzergâhının üzerinde yer alan Abdipaşa Beldesinden sola, yani doğu istikametine doğru 13 km. içeriye doğru gidildiğinde Ulus İlçe merkezine varılır. Yerleşim yerinin genel bir değerlendirmesini yapalım. Burası bir vadi düzlüğünde, iki yönden gelen ve kazanın içinde birleşen akarsu yatağına yakın yerdedir. Uluçay olarak yukarıda belirttiğimiz akarsu kaynağı Drahna bölgesinden gelen küçük bir kaynak suyu iken Ulukaya köyünde bir kaya kütlesi içinden çıkan yüksek debili bir kaynak suyunun katılımıyla ismine yakışır şekliyle vadi yatağı boyunca akan Uluçayı oluşturur. Akıp geldiği güzergâh boyunca sağlı sollu akarsu yatağına yakın veya yamaçlarında Ulus kazasına bağlı birçok köy yerleşimleri vardır. Alpu Çayı, Küre Dağları, Türbe Tepesi dibinden ve (Alpu) Aşağıköy ile (Kayacılar) İğneciler Köyü arasında ortak sınır noktasından kaynak suyu şeklinde çıkar. Sonra vadi yatağı boyunca akıp, Ulus Kazası´na bağlı Sümenler Mahallesi altına kadar gelir. Diğer taraftan Çerçi Çayı Aşağıçerçi köyünün Yukarıçerçi mahallesinin sonunda, Küre Dağlarının dibinden kaynak suyu olarak çıkıp, o da vadi yatağı boyunca gelip, Sümenler Mahallesi içinden geçip, Alpu Çayı ile birleşir. Aynı yerden devam eden akarsu Türbe Yanı ve Saz Mahallesi arasından geçer. Ulus Kaza merkezi yerleşim bölgesi arkasından dolaşarak, yukarıdan yani güneydoğu istikametinden gelip, Ulus Kazası içinden geçen Uluçay´la birleşir. Birleşik hale gelen bu akarsu artık Ulus Çayı adını alır. Ulus Çayı devamında Samat Mahallesi altından devam edip, Eldeş Köyü istikâmetinden gelen Eldeş Çayı ile birleşir. Eldeş Çayı iki ayrı kaynak noktasından ve akarak geldiği bölgelerden katılan dereler akarsuyunu oluşturur. Bunlardan birincisi Ulus kazasına bağlı Yeniköy, Sorguncuk Mahallesi Gökbeli Dağı eteklerindeki Okka Ovası denilen bölgeden kaynak suyu olarak çıkmaktadır. Diğer ikinci kaynak noktası ise (Karapınar) Aloğlu Mah. ve Güneyören Köyünden çıkan irili ufaklı kaynak suları Kestane Köyü altından geçerek Eldeş Çayına birleşirler. Yine büyük sayılabilecek ve yaz mevsiminde dahi kesilmeye diğer bir kaynak suyu da (Kuzsarnıç) Subaşı diğer adı ile Kürdoğlu mahallesinden çıkıp, aşağıya doğru akarak, Yeniköy istikametinden vadi yatağı boyunca gelen akarsuya karışır. Bu akarsu derin vadi yatağından devam ederek Eldeş Çayını besler.